Hołd i pamięć dla bohatera
2 marca 2026 roku na cmentarzu w Częstochowie przy ul. św. Rocha odbyła się uroczystość oznakowania - „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski” - grobu Śp. przodownika Straży Więziennej Stanisława Lejko.
Na zaproszenie organizatora w uroczystości uczestniczyła delegacja Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939 r.” z siedzibą w Katowicach na czele z Ewą Szmołdą - Przewodniczącą Częstochowskiego Oddziału oraz Jerzym Urbańczykiem - członkiem zarządu i plut. SW Sylwestrem Drozdowskim.
Policyjnych związkowców reprezentował - asp. szt. Maciej Dziergas - Wiceprzewodniczący ZW NSZZ Policjantów Województwa Śląskiego.
Ponadto w uroczystości uczestniczyli: Adam Zaczkowski - Wicewojewoda Śląski, płk SW Krzysztof Karwowski - Zastępca Dyrektora Okręgowego SW w Katowicach, ppłk SW Michał Krupa - Dyrektor Aresztu Śledczego w Częstochowie, chor. SW Kamil Bachanowicz - Przewodniczący ZG NSZZFiPW, Roman Wójciki - członek Zespołu Pamięci Historycznej ZG NSZZFiPW oraz przedstawiciele służb mundurowych.
Grób Śp. przod. SW Stanisława Lejko otrzymał znak - „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski” oraz został zrewitalizowany, dzięki staraniom członków Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa, którzy zarazem są członkami Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939 r.” z siedzibą w Katowicach: mjr SW Tomasza Walaszczyka oraz chor. szt. SW Radosława Grabowskiego.
Śp.
Stanisław Lejko
przodownik SW
(1894-1976)
Urodził się 17 sierpnia 1894 roku w Ujeździe (pow. brzeziński). Już jako młody człowiek angażował się w działalność skautową i harcerską. W 1914 roku ochotniczo wstąpił do Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, służąc w 1 Pułku Piechoty I Brygady LP. Dwukrotnie ranny w walkach pod Urzędowem i Kostiuchnówką, trafił do niewoli rosyjskiej.
Po powrocie do kraju w 1918 roku działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Tomaszowie Mazowieckim, uczestnicząc w rozbrajaniu Niemców. Walczył również na Wołyniu, nad Styrem oraz o Śląsk Cieszyński, gdzie ponownie został ranny.
Służbę w więziennictwie rozpoczął w listopadzie 1919 roku na stanowisku dozorcy w więzieniu w Będzinie. W 1928 roku ukończył z bardzo dobrym wynikiem XII kurs w Centralnej Szkole Ministerstwa Sprawiedliwości. W 1935 roku został awansowany do stopnia przodownika SW i przeniesiony do więzienia w Częstochowie.
Podczas okupacji niemieckiej, współpracując z Komendą Obszaru Częstochowa ZWZ-AK, pomagał więźniom politycznym.
Za tę działalność został aresztowany przez Niemców w grudniu 1944 roku. Po zakończeniu wojny powrócił do służby, pełniąc funkcję kierownika kancelarii oraz działu gospodarczego więzienia w Częstochowie.
W 1948 roku został wydalony ze służby z powodu swojej przedwojennej działalności.
Śp. przod. SW Stanisław Lejko był odznaczony m.in. Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, Medalem X-lecia Odzyskanej Niepodległości oraz Odznaką za Rany i Kontuzje, Odznaką Pamiątkową I Brygady Legionów Polskich.
W 2017 roku został pośmiertnie uhonorowany Złotą Odznaką „Za zasługi w pracy penitencjarnej”. Zmarł w 1976 roku.
FOTO: OSRP_1939 / ISW_Katowice
